Rapex (Hızlı Bilgi Değişim Sistemi)


Yayımlanma tarihi: 24 Eylül, 2018 - Pazartesi - 11:28


TEHLİKELİ ÜRÜNLER İÇİN HIZLI BİLGİ DEĞİŞİM SİSTEMİ (RAPEX)

RAPEX (Gıda dışı ürünler için acil uyarı sistemi) tehlikeli ürünler için Avrupa acil uyarı sistemidir. Ulusal otoriteler tarafından tanımlanan tehlikeli ürünler hakkında bilginin, bu ürünlerin piyasada satışını sınırlamak veya durdurmak amacıyla,  diğer ulusal otoriteler ve Avrupa Komisyonu arasında hızlı dolaşımını sağlar. Sisteme şu anda 30 ülke dahildir. Katılan ülkeler bütün Avrupa Birliği ülkeleri ve EEA ülkeleri, İzlanda, Lihtenştayn ve Norveç’tir.

RAPEX’in Yasal Dayanağı Nedir?

Genel Ürün Güvenliği direktifi 2001/95/EC (GPSD) RAPEX’in yasal çerçevesini oluşturur. RAPEX kılavuzları, RAPEX sisteminin çalışması için anahtar noktaları tanımlayarak Genel Ürün Güvenliği Direktifini bütünler. Kılavuzlar, sisteme katılan ülkelerle işbirliği ile Komisyon tarafından hazırlanır. Bazı özel tüketici ürünler (oyuncaklar, kozmetik ürünleri, elektrikli aletler, kişisel koruyucu donanımlar, makineler, motorlu araçlar vb.) sektöre özel direktiflerle kapsanmasına rağmen, eğer ilgili direktifte RAPEX ile ilgili benzer bir bilgi değişim sistemi sağlamıyorsa, Genel Ürün Güvenliği Direktifindeki RAPEX gereklilikleri aynı zamanda bu ürünlere de uygulanır.

RAPEX Ne Zaman Kullanılır?

Genel Ürün Güvenliği Direktifine göre, ulusal otoriteler, tüketicilerin sağlığı ve güvenliği için ciddi riskler oluşturan tüketici ürünlerinin pazarlanmasını veya kullanılmasını önlemek veya sınırlamak için alınan önlemler hakkında RAPEX sistemi ile Komisyona bilgilendirme yapar.

Ne gibi Önlemler Alınabilir?

Ulusal otoriteler tarafından düzenlenen ve üreticiler veya dağıtıcılar tarafından gönüllü olarak alınan önlemler RAPEX kapsamındadır. En çok alınan önlemler satışların yasaklanması/durdurulması, tehlikeli ürünün pazardan çekilmesi, ürünün kullanımıyla ilgili riskler hakkında tüketiciye bilgi sağlanması veya tüketicilerden tehlikeli ürünlerin toplanmasıdır.

RAPEX’in Kapsamı Nedir?

RAPEX, tüketiciler tarafından, profesyonel olarak veya günlük yaşamda kullanılabilecek olan “tüketici ürünleri” (örneğin matkap, lamba veya oyuncak) için uygulanır. Bununla birlikte RAPEX bütün tüketici ürünlerini kapsamamaktadır. Gıda ürünleri için, RAPEX’e benzer özel bir uyarı sistemi (RASFF) vardır. Medikal ve ecza ürünleri için de özel sistemler vadır.

“Ciddi risk” olarak neler kabul edilir?

Ciddi risk, kamu kurumları tarafından acil müdahale gerektiren ve etkileri hemen ortaya çıkmayanları da içeren riskler şeklinde Genel Ürün Güvenliği Direktifinde tanımlanmıştır. Ayrıca, RAPEX sistemi, tüketiciler için orta düzeyde risk içeren ürünlerle ilgili ulusal otoritelerin almış olduğu önlemler hakkında bilginin de paylaşılmasını sağlar.

Ulusal Otoritelerin Rolü ve Zorunlulukları Nelerdir?

Ulusal otoritelerin göreve pazarda güvenli ürünlerin bulunmasını sağlamaktır. Bu nedenle, tehlikeli ürünlerin kullanımını veya pazara sunulmasını önlemek veya sınırlandırmak için ulusal bir piyasa gözetimi otoritesini kurmalıdırlar. Ulusal otoriteler, eğer marketlerinde tehlikeli tüketici ürünleri ile karşılaşırlarsa uygun önlemleri almakla yükümlüdürler. RAPEX sistemine dahil olan her ülke, kendi pazarında karşılaştığı tehlikeli ürünler hakkında detaylı bilgiyi Komisyona iletmek üzere, tek bir ulusal RAPEX Temas Noktası atar.

Komisyon tarafından alınan ve doğrulanan bilgi, sisteme dahil olan bütün ülkelerin ulusal temas noktalarına hızlı bir şekilde iletilir. Ulusal otoriteler de söz konusu ürünün kendi pazarlarında bulup bulunmadığını ve herhangi bir önlem için uygun olup olmadığını kontrol ederler. Diğer ulusal otoriteler için ilave bilgilerle birlikte, piyasa gözetimi ve denetimi faaliyetlerinin sonuçları, RAPEX sistemi ile Komisyona geri bildirilir. 

İmalatçıların ve Dağıtıcıların Sorumlulukları Nelerdir?

İmalatçılar ve dağıtıcılar pazarda sadece güvenli ürünlerin bulunmasından sorumludurlar. Pazardaki bir ürünün tehlikeli olduğunu fark ettiklerinde,  sözkonusu ürünü, oluşturduğu sorunları ve ürünü bulmak için gerekli bilgiyi açık bir şekilde tanımlayarak, yetkili otoritelere hemen haber vermelidir. Ayrıca ürünün, tüketici için oluşturduğu riskleri önlemek için alınan önlemler hakkında da yetkili otoritelere bildirimde bulunmalıdır. Ürün ciddi bir risk oluşturuyorsa bu bilgi, RAPEX aracılığıyla Komisyona ve RAPEX sistemine dahil olan diğer ülkelere iletilir.

İnternet Üzerinden RAPEX Hakkında Güncel Bilgiye Nereden Ulaşabilirim?

Komisyon, tüketiciler için ciddi risk oluşturan ürünler ile ilgili haftalık RAPEX bildirilerini, RAPEX’in internet sayfasında yayınlar. Bu bildiriler, ilgili ürünlere, oluşturdukları risklere ve bu riskleri önlemek için alınan önlemlere ilişkin bilgileri sağlar. Daha fazla bilgi için: www.ec.europa.eu/rapex

Üye Ülkeler Tarafından Yapılan Bildirimlere Nereden Ulaşabilirim

RAPEX ana sayfasında arama veri tabanı bulunmaktadır, bir kelime girilerek bu kelimeye ait bütün bildirilere ulaşılabilir. Örneğin “Türkiye” kelimesi girildiğinde yapılan bütün bildirimler listelenecektir.